Wie of wat zijn de IJsheiligen?

De IJsheiligen zijn een jaarlijks terugkerende periode van 11 tot 14 mei. In de volksweerkunde betekenen de IJsheiligen traditioneel het einde van de kans op schadelijke nachtvorst. De laatst mogelijke vorstdagen dus.


                              11 mei: Mamertus
                              12 mei: Pancratius
                              13 mei: Servatius
                              14 mei: Bonifatius

In werkelijkheid is het moeilijk om eenduidig te zeggen wanneer de laatste nachtvorst van het seizoen zich voordoet: dat verschilt namelijk van jaar tot jaar. In het oosten van het land (en zeker in de Kempen en de Ardennen) kan schadelijke nachtvorst nog voorkomen tot eind mei.

De laatste keer dat de IJsheiligen in Ukkel hun naam alle eer aandeden, was op 14 mei 1935. Toen bedroeg de minimumtemperatuur (omgerekend naar gesloten thermometerhut) -0,8 graden. Sindsdien hebben we in Ukkel tijdens de IJsheiligen geen negatieve minima opgetekend. De laatste nachtvorst valt tegenwoordig vroeger in de lente.

Datum van laatste nachtvorst van het winterseizoen

14 april 2001                  -1,7°
20 april 2002                  -1,5°
11 april 2003                  -2,2°
28 maart 2004                  -0,7°
10 maart 2005                  -0,4°
11 april 2006                  -0,7°
20 maart 2007                  -1,1°
10 april 2008                  -0,3°
31 maart 2009                  -0,9°
11 maart 2010                  -2,0°
20 maart 2011                  -0,2°
4 april 2012                  -0,1°
7 april 2013                  -1,4°


Voor de volledigheid: zelfs als de IJsheiligen voorbij zijn, kan er (heel uitzonderlijk) nog nachtvorst optreden. Dat was het geval op 16 mei 1935 en 16 mei 1941.

In juni, juli, augustus en september hebben we in Ukkel nooit nachtvorst gemeten. De vroegste nachtvorst in de herfst is (voor Ukkel) 5 oktober 1864 en 5 oktober 1881.






GRONDVORST

Naast de normale temperatuurmetingen (op anderhalve meter hoogte in een gesloten thermometerhut) wordt ook de bodemtemperatuur gemeten met een thermometer die in het gras ligt. In Nederland spreekt met soms over de temperatuur op klomphoogte.

Aan de grond zijn de temperaturen bij helder weer altijd enkele graden lager dan in thermometerhut. Uit eigen onderzoek blijkt dat het aantal IJsheiligennachten met schadelijke grondvorst in de tweede helft van de 20-ste eeuw gevoelig is gedaald. Wel is het nog steeds mogelijk dat er in de Kempen en de Ardennen grondvorst optreedt in de maanden juni, juli, augustus en september.


Op 13 mei 2012 bedroeg de minimumtemperatuur in Kleine Brogel MIN 1,0 graad.


GEEN IJSHEILIGEN, MAAR IJSJESHEILIGEN

In 1998 werden de IJsheiligen vervangen door ijsjesheiligen. Op 11, 12 en 13 mei 1998 haalde het kwik in Ukkel tropische waarden van 30 graden en meer.




Nog andere vragen?

Statistieken:
Online: 50
Vandaag: 1.074
Laatste week: 12.353
Pagina's: 17.532.961
sinds 15 aug 2010